نگارش پروپوزال (طرح تحقیق) یکی از حساس‌ترین مراحل تحصیلی است که نیازمند دقت و رعایت اصول آکادمیک است؛ به همین دلیل در این گزارش، ساختار یک پروپوزال حرفه‌ای در 5 گام کلیدی به همراه ابزارهای هوشمند دستیار معرفی می‌شود تا پژوهشگران بتوانند با دقت و سرعت بیشتری مسیر تحقیق خود را ترسیم کنند.

۱. مرور هوشمندانه ادبیات هدفمند برای تحقیق

در این مرحله نباید تنها به لیست کردن منابع اکتفا کرد، بلکه باید مسیری منطقی برای رسیدن به «شکاف تحقیقاتی» ایجاد کرد.

- ابزار پیشنهادی: ابزارهای SciSpace و ResearchRabbit برای یافتن مقالات مرتبط و تحلیل شبکه ارتباطی میان پژوهش‌ها پیشنهاد می‌شوند.

۲. تبیین دقیق بیان مسئله (Research Gap)

ضرورت تحقیق باید در ۲ تا ۳ پاراگراف شفاف بیان شود. مشخص کردن اینکه چه خلأ علمی وجود دارد، توجیه اصلی اهداف و سوالات تحقیق است.

- ابزار پیشنهادی: ابزار Elicit با توانایی استخراج «شکاف‌های تحقیقاتی»(Research Gap) از دل مقالات معتبر، در این مرحله بسیار کارآمد است.

۳. تدوین متدولوژی (روش‌شناسی) دقیق(Methodology)

شفاف‌سازی در خصوص جامعه آماری، ابزار گردآوری داده‌ها و روش‌های تحلیل، بدنه اصلی پروپوزال را تشکیل می‌دهد.

- ابزار پیشنهادی: موتور جستجوی Perplexity گزینه‌ای عالی برای یافتن روش‌های استاندارد و رفرنس‌دهی دقیق به متدولوژی‌های مشابه است.

۴. برنامه‌ریزی و زمان‌بندی (Gantt Chart)

ارائه یک تقویم اجرایی برای مراحل مختلف پژوهش، نشان‌دهنده نظم و قابلیت اجرایی طرح است.

- ابزار پیشنهادی: می‌توان با استفاده از ChatGPT و پرامپت و بر اساس موضوع و بازه زمانی مشخص، یک «جدول گانت» دقیق طراحی کرد.

۵. تحلیل محدودیت‌ها و کاربردها

پذیرش محدودیت‌های احتمالی پژوهش و بیان کاربردهای عملی نتایج، اعتبار علمی کار را نزد داوران دوچندان می‌کند.

- ابزار پیشنهادی: هوش مصنوعی Gemini می‌تواند با نقش‌آفرینی به عنوان یک داور سخت‌گیر، متن شما را بررسی و محدودیت‌های پنهان تحقیق را شناسایی کند.

‌بهره‌گیری از این ساختار پنج مرحله‌ای به همراه دستیارهای هوشمند، علاوه بر ارتقای کیفیت علمی پروپوزال، مسیر تبدیل ایده به یک تحقیق ساختارمند را برای دانشجویان و پژوهشگران هموار می‌سازد.

کتابچه راهنمای استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی و ابزارهای مختلف هوش مصنوعی در مراحل مختلف تحقیق

موسسۀ آموزش عالی غیر دولتی عقیق شاهین‌شهر